Trening dla początkujących: plan na 4 tygodnie
Wprowadzenie
Jeśli zaczynasz od zera, to nie potrzebujesz „idealnego planu”. Potrzebujesz planu, który:
- jest prosty,
- da się powtarzać,
- uczy techniki,
- daje postęp bez kontuzji i bez zajeżdżania się.
Poniżej masz gotowy plan na 4 tygodnie dla początkujących. Jest ułożony tak, żebyś mógł/mogła wejść na siłownię i wiedzieć, co robić, zamiast błądzić między maszynami jak turysta bez mapy.
Ile razy w tygodniu trenować na start?
Dla początkujących najczęściej wygrywa układ:
- 2–3 treningi siłowe tygodniowo (całe ciało), z dniem przerwy między nimi. To jest zgodne z zaleceniami dotyczącymi częstotliwości dla „novice”.
Do tego warto dokładać ogólny ruch (spacery, rower, schody). Rekomendacje zdrowotne dla dorosłych to m.in. 150 min aktywności umiarkowanej tygodniowo (lub 75 min intensywnej) + wzmacnianie mięśni 2+ dni/tydz.
Źródła: WHO, CDC, ACSM.
Zasady, których trzymasz się przez całe 4 tygodnie
1) Zostaw 2–3 powtórzenia „w zapasie”
Nie jedziesz na maksa. Technika i regularność są ważniejsze niż ego. (Skala odczuwalnego wysiłku: około RPE 6–8).
2) Progres bez matematyki: zasada „górnego limitu”
Masz zakres powtórzeń, np. 8–12.
- Jeśli w każdej serii robisz 12 powtórzeń z dobrą techniką, w następnym tygodniu dodaj minimalnie ciężar.
- Jeśli nie dobijasz do dołu zakresu, zostaw ciężar i popraw technikę.
3) Przerwy: 60–120 sekund
Większe ćwiczenia (nogi, plecy): bliżej 120 s. Mniejsze (biceps, brzuch): 60–90 s.
4) Rozgrzewka zawsze (ale krótka)
- 5–8 min spokojnego cardio (marsz/rower)
- 2–3 serie wprowadzające do pierwszego ćwiczenia (lżejszy ciężar)
Jak wygląda tydzień w tym planie?
Masz 3 treningi siłowe (A/B/A, potem B/A/B):
- Poniedziałek: Trening A
- Środa: Trening B
- Piątek: Trening A
W kolejnym tygodniu zamieniasz kolejność (B/A/B).
Opcjonalnie (i polecane): 2–4 dni w tygodniu spacer 20–40 min jako „cardio dla zdrowia” i utrzymania ruchu.
TRENINGI
Trening A (całe ciało)
- Przysiad (wybierz jedną opcję)
- goblet squat z hantlem / kettlem
- przysiad na maszynie (hack/Smith) jeśli boisz się sztangi Zakres: 8–12 powt.
- Wyciskanie (klatka)
- wyciskanie hantli na ławce
- maszyna chest press Zakres: 8–12
- Wiosłowanie (plecy)
- wiosłowanie na maszynie
- wiosłowanie hantlą Zakres: 8–12
- RDL / martwy ciąg na prostych nogach (tył uda/pośladki)
- hantlami albo na maszynie Zakres: 8–12
- Plank Zakres: 2 × 30–60 s
Trening B (całe ciało)
-
Wykroki / split squat (albo suwnica jeśli wolisz) Zakres: 8–12 na nogę
-
Wyciskanie nad głowę (barki)
- hantle siedząc/stojęc
- maszyna shoulder press Zakres: 8–12
- Ściąganie drążka (lats)
- lat pulldown / podciąganie z gumą Zakres: 8–12
-
Hip thrust / glute bridge (pośladki) Zakres: 10–15
-
Dead bug / side plank Zakres: 2 serie
PLAN 4 TYGODNIE (konkret)
Tydzień 1: technika i oswojenie
- 2 serie na każde ćwiczenie (z wyjątkiem core)
- ciężar lekki/umiarkowany, technika perfekcyjna
- celem jest wyjść z siłowni z poczuciem „mogę tu wrócić”, a nie „nigdy więcej”
Tydzień 2: stabilizacja nawyku
- dalej 2 serie, ale spróbuj minimalnie podnieść ciężar w 1–2 ćwiczeniach
- jeśli czujesz się dobrze, dodaj jeden spacer więcej
Tydzień 3: więcej bodźca
- przejdź na 3 serie w ćwiczeniach głównych (nogi, pchanie, przyciąganie)
- core zostaje 2 serie
- cardio: nadal spacery/lekki rower, bez zajeżdżania się
Tydzień 4: progres i „pierwsze wyniki”
- zostajesz przy 3 seriach w głównych ruchach
- w 2–3 ćwiczeniach spróbuj dobić do górnego zakresu powtórzeń i dołożyć minimalny ciężar
- na koniec tygodnia zanotuj: ciężary, powtórzenia, jak się czujesz
Najczęstsze błędy początkujących (i jak ich uniknąć)
- Za ciężko na start (technika siada, rośnie ryzyko urazu)
- Skakanie po planach co tydzień
- Brak przerw (wszystko robione „na szybko”, jakość spada)
- Zero notatek (nie wiesz, czy robisz postęp)
- Za dużo HIIT od razu (zajeżdża regenerację, a to ma być start)
Co z cardio? Czy trzeba?
Nie „trzeba”, ale warto. Dla zdrowia rekomendacje mówią o 150 min umiarkowanej aktywności tygodniowo (albo 75 min intensywnej), a cardio w formie spacerów to najłatwiejszy sposób, żeby to dowieźć bez dramatu.
Podsumowanie
Ten plan ma jeden cel: zrobić z Ciebie osobę, która regularnie trenuje, a nie osobę, która przez tydzień „cisnęła”, a potem zniknęła.
Jeśli po 4 tygodniach:
- masz lepszą technikę,
- możesz podnieść trochę więcej,
- czujesz się pewniej na siłowni, to wygrałeś/wygrałaś.
Źródła (do dalszego czytania)
- WHO: zalecenia aktywności dorosłych + trening mięśni 2+ dni/tydz.
- CDC: „150 min tygodniowo + 2 dni wzmacniania mięśni”.
- ACSM Position Stand (2009): częstotliwość treningu oporowego dla początkujących: 2–3 dni/tydz.
- AHA: rekomendacje aktywności i siły 2 dni/tydz.